Dat ziet ook de Keniaanse Mali Ole Kaunga, oprichter van de ngo Impact, die zich inzet voor duurzame ontwikkeling bij inheemse volken in Noord-Kenia. “Ik heb de afgelopen jaren echt een toename gezien in het aanschaffen van kamelen in plaats van traditioneel vee.”
Tekort aan water
Volgens de Verenigde Naties kende Kenia in 2024 de ergste droogte in veertig jaar. Waardoor miljoenen mensen geen toegang tot water hebben en dus hun dieren ook niet. “Al mijn koeien en ossen zijn dood”, zegt een veehouder aan het Franse persagentschap AFP.
In sommige gebieden in Kenia is er al sinds april geen regen meer gevallen. De droogte heeft in Oost-Afrika naar schatting geleid tot meer dan 13,2 miljoen dode stuks vee en acute voedselonzekerheid voor ruim 23,5 miljoen mensen.
Vooral in het noorden van Kenia, dat grenst aan het extreem droge Hoorn van Afrika, is situatie zorgelijk, zegt Afrika-correspondent Sophie van Leeuwen: “Het noorden van Kenia heeft de afgelopen jaren te maken gehad met extreme droogte. Veel dieren sterven en boeren zijn wanhopig. De koeien wordem voor vlees, maar vooral ook voor melk gebruikt. Een koe heeft elke dag tot wel honderd liter water nodig, maar dat is er vaak niet.”
Voordelen van kamelen
Vorig jaar was het volgens de VN het jaar van de kameelachtigen. De organisatie benadrukte hoe belangrijk deze dieren zijn voor het levensonderhoud van miljoenen huishoudens in meer dan negentig landen.
In het steeds droger wordende Kenia zien boeren nu de voordelen in van kamelen. Kamelen zijn goed aangepast aan droge gebieden, ze leven veelal in Afrikaanse landen. Ze kunnen grazen op droog gras, terwijl koeien vers gras nodig hebben, anders stopt de melkproductie al snel. Bovendien kunnen kamelen ook meer dan een week zonder water, terwijl koeien maximaal een paar dagen kunnen overleven zonder water. Tijdens droge periodes gebruiken kamelen het vet in hun bult als energiebron.
Vanwege de droogte moesten mensen soms een week of langer trekken met hun kudde om vers gras en water voor hun koeien te vinden. Dat leidde volgens Kaunga vaak tot conflicten tussen verschillende bevolkingsgroepen: “Kamelen kunnen van alles eten zoals bladeren, waardoor er minder ver gereisd hoeft te worden. Dit scheelt veel reistijd.”
Hoe komen mensen aan kamelen?
De afgelopen jaren is er in Kenia flink geïnvesteerd in de dieren. Zo werd in 2015 een kamelenprogramma opgezet door de lokale overheid in het district Samburu. Die investeringen zijn duidelijk zichtbaar in de cijfers, Kenia staat inmiddels op de vierde plek.
In Samburu worden kamelen gekocht nabij de grens van Somalië voor 600 dollar per stuk. In totaal zijn via dit programma in Samburu alleen al ruim 5000 kamelen verspreid. Boeren zeggen tegen AFP dat het doel is om minstens één kameel per stam te hebben. “We hebben nu kamelenmelk die we aan onze kinderen kunnen geven tijdens droge periodes, eerder hadden we niets.”
Naast lokale initiatieven, zoals in Samburu, verkopen veehouders ook soms hun eigen koeien om kamelen te kunnen kopen, zegt Kaunga: “Sommige mensen verkopen hun overgebleven vee om kamelen te kopen. Ze zeggen: ik heb tien koeien, ik verkoop er drie of vijf en koop daarvoor twee kamelen.”
Verdubbeling kamelenpopulatie
Volgens de krant de Washington Post is de wereldwijde kamelenpopulatie in de afgelopen twintig jaar verdubbeld. Het VN-agentschap voor landbouw en investeringen zegt dat dat deels komt door de geschiktheid van de dieren voor veranderende klimaatomstandigheden.
De kamelen hebben ook de lokale economie veranderd, zegt Kaunga: “Je ziet dat er veel kamelenmelk komt uit Noord-Kenia. Daar is een enorme vraag naar. In restaurants vragen ze je tegenwoordig of je kamelenmelk of gewone melk in je thee wilt. Het is een grote business geworden, ze noemen het hier het witte goud.”
Hoop voor de lokale bevolking
En dus is er ondanks de treurige reden volgens correspondent Sophie van Leeuwen ook wat ruimte voor hoop: “De overstap op kamelen is dus een oplossing voor het enorme tekort aan melk.” Dat Kenia is gaan investeren in kamelen werpt ook zijn vruchten af, Kenia is de grootste producent van kamelenmelk.
Terughoudendheid in zuiden van Kenia
Al zien mensen in het zuiden van Kenia kamelen nog niet helemaal voor zich, daar wordt met wantrouwen naar de dieren gekeken, zegt Kaugna: “In het zuiden van Kenia vinden mensen kamelen niet leuk. Ze zeggen dat kamelen de droogte brengen. Ze vermoeden dat het iets te maken heeft met hun aanwezigheid. Dus ze zijn bang dat kamelen de droogte brengen, maar eigenlijk is het andersom, de droogte was er al, de kamelen brengen hoop.”
