Dat staat in het jaarlijkse rapport European State of the Climate, van onder meer de Europese klimaatorganisatie Copernicus. Gletsjers werden overal in Europa kleiner. In IJsland ging het om ‘t op één na grootste gletsjerverlies ooit gemeten. Er was 31 procent minder sneeuwbedekking dan gemiddeld.
De Groenlandse ijskap verloor 139 miljard ton (139 gigaton) ijs, net zoveel als 1,5 keer het volume van alle gletsjers samen in de Alpen. Ook de oppervlaktetemperatuur van het zeewater in Europa bereikte een record. In een groot deel van de zeeën (86 procent) waren sterke hittegolven. Met name de Middellandse Zee warmt in relatief hoog tempo op.
Vertraging van klimaatverandering
Toch maken vooral de koudere gebieden van Europa, zoals het Noordpoolgebied en de Alpen, grote veranderingen door. Dat is zorgelijk, want sneeuw en ijs spelen een cruciale rol bij het vertragen van klimaatverandering, omdat ze zonlicht terugkaatsen de ruimte in. Dit staat bekend als het albedo-effect.
Aan het eind van de winter, in maart vorig jaar, was het met sneeuw bedekte gebied in Europa ongeveer 1,32 miljoen vierkante kilometer kleiner dan gemiddeld. Dit is evenveel als de gecombineerde oppervlakte van Frankrijk, Italië, Duitsland, Zwitserland en Oostenrijk.
Een dag met wat ‘sterke koudestress’ wordt genoemd, heeft een minimale gevoelstemperatuur van -13 graden of lager. Vorig jaar kende 14 procent van de wereld meer dagen dan gemiddeld met sterke koudestress, bijvoorbeeld in delen van de VS, Brazilië en Australië. Daar staat tegenover dat 71 procent van de wereld minder dagen dan gemiddeld kampte met koudestress.
Er was ook relatief weinig water in de grote rivieren. Verspreid over Europa waren de rivierstanden gedurende 11 maanden van het jaar lager dan gemiddeld. Dit gold voor 70 procent van de rivieren.
Record natuurbranden
Door natuurbranden raakte meer dan een miljoen hectare natuurgebied verbrand, eveneens een record. Vooral in Spanje waren veel bosbranden. Daarnaast werden ook Nederland, het Verenigd Koninkrijk, Cyprus en Duitsland flink getroffen.
De branden leiden tot meer CO2-uitstoot, waardoor klimaatverandering nog verder wordt versterkt. De Europese Commissie ziet het toenemende risico op bosbranden als belangrijke prioriteit. Klimaatwetenschappers hebben aangetoond dat de dreiging van bosbranden waarschijnlijk in alle regio’s van Europa verder zal toenemen.
Toch was er niet alleen slecht nieuws, blijkt uit het jaarlijkse rapport. De hoeveelheid hernieuwbare energie, waardoor minder broeikasgassen hoeven te worden uitgestoten, was goed voor bijna de helft (46,4 procent) van de elektriciteit in Europa. Hiermee werd het recordniveau van 2024 bijna geëvenaard, en zonne-energie bereikte een nieuw record.
Europa warmt snelst op
Van alle continenten stijgt de temperatuur in Europa het hardst. Florian Pappenberger, directeur van het Europese Centrum voor weersvoorspellingen op middellange termijn, zegt: “Europa is het snelst opwarmende continent en de gevolgen zijn nu al ernstig.”
Dit rapport schetst een ‘grimmig beeld’, zegt Samantha Burgess, strategisch leider voor klimaat bij het instituut ECMWF. “Het tempo van de klimaatverandering vereist meer dringende actie. Met stijgende temperaturen, wijdverspreide bosbranden en droogte is het bewijs ondubbelzinnig: klimaatverandering is geen toekomstige dreiging, het is onze huidige realiteit.”
De droogte, bosbranden en hittegolven zowel op land als in zee, leiden ook tot verstoring van de biodiversiteit, waarschuwen de onderzoekers. Daarnaast staat de natuur onder druk doordat leefgebieden van soorten (habitats) verschuiven, en doordat seizoenen verstoord raken als gevolg van hogere temperaturen en veranderingen in neerslagpatronen.
