Sinds de val van president Assad ontving de Dienst Terugkeer en Vertrek (DTenV) ruim 900 verzoeken van Syriërs die vrijwillig naar hun thuisland willen. Zeker 600 van hen gingen al eerder terug.
In Nederland wonen ongeveer 150.000 Syriërs, de grootste groep asielzoekers in Nederland. In 2023 ontvingen ruim 27.000 mensen een tijdelijke verblijfsvergunning, waarvan 55 procent afkomstig was uit Syrië. Velen van hen hebben inmiddels de Nederlandse nationaliteit.
De burgeroorlog in Syrië begon in 2011 met vreedzame demonstraties, maar escaleerde toen het regime van Assad de protesten hard neersloeg. Het conflict breidde zich uit toen oppositiegroepen en jihadistische organisaties zich aansloten, waardoor een complexe oorlog ontstond. Naar schatting vielen meer dan 500.000 doden en vluchtten ruim 6,6 miljoen mensen naar het buitenland, terwijl nog eens 6 miljoen ontheemd raakten binnen Syrië. Grote delen van het land liggen in puin en ondanks dat het geweld afnam, blijft de humanitaire situatie precair.
Voor Syriërs die vrijwillig terugkeren, is financiële steun beschikbaar. Volwassenen krijgen 200 euro bij vertrek vanaf Schiphol, 615 euro bij aankomst in Syrië en 2000 euro voor herintegratie om een nieuw bestaan op te bouwen. Voor minderjarigen geldt respectievelijk 40 euro, 615 euro en 1000 euro.
Syriërs die uitgeprocedeerd zijn en geen recht hebben op verblijf ontvangen geen geld, maar wel ondersteuning van partnerorganisaties in Syrië. In totaal komen 88.280 Syriërs in aanmerking voor deze regeling.
‘Syrië heeft ons nodig’
Ahmad Farwati keerde eerder vrijwillig terug. “Ons huis in Syrië staat er nog en we hebben een klein winkeltje, waardoor ik een begin kan maken om mijn leven weer op te pakken”, zei hij toen. “De meeste mensen die in Syrië zijn gebleven, zijn uitgeput door de oorlog. Jonge mensen zoals ik zijn gevlucht, hebben gestudeerd en gewerkt in het buitenland. Syrië heeft ons allemaal nodig.
In de onderstaande video legt hij zijn besluit uit:
Volgens een recente Kamerbrief van demissionair staatssecretaris Van Weel laat de veiligheidssituatie in Syrië weliswaar ‘een redelijke verbetering zien’, maar is deze nog niet stabiel genoeg om verblijfsvergunningen massaal opnieuw te beoordelen. De herbeoordeling van bestaande statushouders wordt daarom uitgesteld tot een nieuw ambtsbericht begin 2026.
Situatie in het land
Verspreid over het land vormen ontplofbare oorlogsresten, waaronder mijnen en niet-ontplofte munitie, nog altijd een aanhoudende en ernstige bedreiging. In de eerste vier maanden na de val van het regime vielen bij incidenten met deze oorlogsresten meer dan 700 doden en gewonden.
Naast de algemene veiligheidsrisico’s en de financiële instabiliteit in het land, ervaren bepaalde minderheidsgroepen nog steeds ernstige veiligheidsproblemen. Zo kwamen in maart meer dan duizend alawieten om het leven. Ook escaleerde in de zuidelijke provincie Sweida, waar veel druzen wonen, het geweld tussen de druzenfactie en bedoeïenenstammen. Tientallen mensen kwamen om, onder wie kinderen en baby’s. In juni kwamen bij een aanslag op een kerk in de hoofdstad Damascus 22 mensen om het leven.
