In Nederland zijn het account The Queer Agenda en de Amsterdamse nachtclub Tillatec hun accounts plotseling kwijt.
Het Amerikaanse Repro Ucensored, een non-profit organisatie, kreeg sinds maart ruim honderd meldingen van Meta-accounts wereldwijd die zijn verwijderd. Het gaat met name om accounts van lhbti-personen en organisaties en voorlichters op het gebied van seksuele gezondheid.
Vrouw als voorwerp
Ook Club Church is haar account al twee weken kwijt, inclusief een eerder aangemaakt back-upaccount. Eigenaar Richard Keldoulis noemt het frustrerend: “We krijgen als reden dat we de regels overtreden, maar welke precies blijft onduidelijk. En daar kun je eigenlijk niets tegen doen.”
Voor de club is Instagram juist belangrijk om bezoekers te bereiken. “Daardoor ben je heel kwetsbaar. Als je account wegvalt, ben je in één klap je bereik kwijt.”
Instagram werkt met zogenaamde ‘community guidelines’, gebruikersvoorwaarden. Daarin staat wat wel en niet toegestaan is op het platform. Een greep hieruit: een vrouwentepel op de foto mag niet. Ook huisdieren verkopen is niet toegestaan.
Maar op Instagram en Meta mag je weer wel vrouwen ‘hoeren’ of ‘voorwerpen’ noemen, besloot het bedrijf vorig jaar. Gebruikers kunnen de richtlijnen lezen, maar een uitgebreidere versie is enkel bekend bij werknemers van Meta.
Volgens universitair docent recht en technologie Sarah Eskens mag Meta die regels zelf bepalen, zolang ze binnen de wet blijven. Maar in de praktijk betekent dat ook dat het bedrijf veel invloed heeft op wat online zichtbaar is. En omdat handmatige controle onmogelijk is, worden grote delen van content automatisch gescand door systemen die fouten kunnen maken.
Europese regels
Sinds de invoering van Europese regels twee jaar geleden, de Digital Services Act, moeten platforms uitleg geven bij verwijderingen en moet er een mogelijkheid zijn om in beroep te gaan. Toch zeggen betrokkenen dat dat in de praktijk lastig blijft. “Er is geen telefoonnummer of iemand binnen Meta waar je contact mee kan opnemen,” zegt club Church-eigenaar Keldoulis. “Je staat er eigenlijk alleen voor.”
‘Democrat’ verboden
Meta zegt bij geblokkeerde accounts vaak dat het gaat om ‘een foutje in het algoritme’, zegt Eskens. Maar er is volgens haar een duidelijk patroon te zien. “Activistische inhoud, vaak van linkse accounts, wordt de laatste tijd vaak geblokkeerd of verwijderd.”
Het past bij de houding van Meta-baas Mark Zuckerberg die aanwezig was bij de inauguratie van Trump. Vlak na de inauguratie konden Instagram-gebruikers niet meer zoeken op ‘Biden’ of ‘democrat’.
Volgens haar laat het vooral zien hoeveel macht deze platforms hebben en hoe opportunistisch hun keuzes zijn. “Nu zijn het de queer accounts, maar dat is iets van de laatste tijd. Je weet niet wat het morgen is,” zegt ze. “Het kan elk moment veranderen en iedereen kan slachtoffer worden.”
Boete opleggen
Daardoor bepaalt zo’n platform in feite ook de grenzen van wat zichtbaar is, zegt Lotje Beek van Bits of Freedom, dat opkomt voor digitale burgerrechten. “Wie er wel of niet iets mag zeggen wordt zo bepaald door een bedrijf, als burgers hebben we er weinig invloed op.”
Ze hoopt dat de Europese Commissie harder gaat optreden tegen Meta. Zij kan bijvoorbeeld boetes opleggen van zes procent van de wereldwijde jaaromzet. “Dat gaat in dit geval om gigantische bedragen.”
Wanneer onder andere Club Church haar accounts terugkrijgen, is onduidelijk. Meta zegt tegen verschillende media waaronder het Parool ‘de kwestie te onderzoeken’.
Meta krijgt ook veel kritiek omdat het bedrijf vanaf mei mee kan kijken met privéberichten van gebruikers:
