Jaarlijks zullen zo’n 100 jongeren in aanmerking komen voor een uitgebreid selectietraject, verwacht het Zorginstituut. Deze overheidsorganisatie adviseert welke behandelingen worden vergoed vanuit het basispakket. Uiteindelijk zullen 10 tot 20 van hen een maagverkleining krijgen, is de verwachting, Alleen tieners die vrijwel zijn uitgegroeid, komen ervoor in aanmerking.
Leefstijlbehandeling
De jongeren die een maagoperatie krijgen, hebben dan al een leefstijlbehandeling gehad om een gezonder eetpatroon aan te leren en meer te bewegen. ‘Bariatrische chirurgie’, zoals een maagverkleining of maagomleiding heet, is pas een optie als die behandeling niet voldoende oplevert, meldt het Zorginstituut.
Na de operatie blijven patiënten minimaal vijf jaar onder intensieve behandeling. Ze moeten ook levenslang hun eetpatroon aanpassen, omdat ze alleen nog kleine porties kunnen eten.
Laatste redmiddel
Volgens bariatrisch chirurg François van Dielen, die een Nederlandse studie naar maagverkleiningen bij jongeren uitvoerde, is de operatie nadrukkelijk bedoeld als laatste redmiddel. “We opereren niet zomaar. Alleen als een kinderarts in een expertisecentrum ziet dat andere behandelingen onvoldoende helpen, komt een operatie in beeld.”
Daarna wordt iedere jongere beoordeeld door een landelijk platform van deskundigen, onder wie een kinderarts, chirurg, psycholoog en diëtist.
Volgens Van Dielen is de nieuwe regeling nodig omdat een kleine groep jongeren kampt met zó ernstig overgewicht dat hun gezondheid al op jonge leeftijd gevaar loopt. Hij noemt het een belangrijke stap dat jongeren niet meer hoeven te wachten tot hun achttiende verjaardag. “Voor deze kleine groep kan een maagverkleining leiden tot een betere kwaliteit van leven en een gezondere toekomst.”
Mijlpaal
Gespecialiseerd kinderarts en hoogleraar Anita Vreugdenhil van het Maastricht UMC+ noemt het nieuws een ‘belangrijke mijlpaal’. Vreugdenhil is oprichter van het Centre for Overweight Adolescent en Children’s Healthcare (COACH) in Maastricht. Hier worden kinderen en jongeren met overgewicht en obesitas behandeld en wordt wetenschappelijk onderzoek gedaan.
Volgens haar is de impact van ernstig overgewicht op deze jongeren, zowel mentaal als fysiek, zo groot dat de impact van een operatie in sommige gevallen opweegt tegen de consequenties van het niet behandelen van de aandoening.
“Het gaat niet alleen om de operatie, maar ook om het hele proces van het goed indiceren en begeleiden van jongeren eromheen. Het is een mooie stap om aan te kunnen bieden aan kinderen die ernstig ziek zijn.”
Risico op ernstige ziektes
Naar schatting 20.000 Nederlandse jongeren kampen met ernstig of zeer ernstig overgewicht. Bij zo’n 500 tot 800 jongeren is de situatie zodanig ernstig dat zij mogelijk in aanmerking komen voor beoordeling voor bariatrische chirurgie. Zij lopen al op jonge leeftijd risico op ernstige ziekten zoals diabetes type 2 of hart- en vaatziekten die hun gezondheid en kwaliteit van leven ernstig ondermijnen. Vaak hebben deze jongeren ook psychische problemen door hun overgewicht.
Jongeren die in aanmerking komen voor een behandeling hebben een BMI (body mass index) van meer dan 40. Dat komt erop neer dat iemand van 1.70 meter lang 116 kg of meer weegt.
In de periode tussen 1990 en 2024 is het percentage jongeren (12-17 jaar) met obesitas gestegen van 1,4 procent naar 4,1 procent.
Van Dielen benadrukt dat alleen geopereerd wordt als een jongere vrijwel is uitgegroeid. Jongeren die nog volop in de groei zijn, worden ‘sowieso niet geopereerd’, zegt hij. Omdat meisjes vaak eerder volgroeid zijn dan jongens, kunnen sommige tieners al vanaf hun dertiende in aanmerking komen voor de behandeling.
Gespecialiseerde teams
De operatie wordt uitgevoerd door gespecialiseerde multidisciplinaire teams. Op dit moment zijn deze teams alleen werkzaam in het Máxima Medisch Centrum en het Maastricht UMC+.
Nog geen obesitasmedicatie voor jongeren
Op dit moment wordt er voor de groep jongeren met ernstig overgewicht geen andere medische behandeling, zoals obesitasmedicatie, vergoed vanuit de basisverzekering. Wel verwacht het Zorginstituut binnenkort te starten met de beoordeling van het middel Wegovy, dat door de fabrikant ervan ook voor jongeren met obesitas is geregistreerd.
Soms hebben kinderen al op vroege leeftijd obesitas. In deze video zoeken we uit hoe gevaarlijk kinderobesitas is:
